• Home
  • Posts RSS
  • Comments RSS
  • Edit
Blauw Oranje Groen Roze Paars
kletskoppen en zwarte inkt
recepten van alledaagse en bijzondere gerechten, huismiddeltjes en gebruiksprodukten. Dit is een blog van Regionaal Archief Tilburg

dinsdag 17 mei 2011

sla met mayonaise

Als voorgerecht bij de adel of de gegoede burgerij werd regelmatig een 'mayonaise garnie' geserveerd. Dat was een gekookte koude bloemkool, mooi gerangschikt midden op een schaal, waarover gelijkmatig dunne mayonaise werd gegoten (of chiquer: genappeerd). Rond de bloemkool werden met garnalen gevulde tomaten of gekookte eieren met een kapje van tomaat gerangschikt. Een dergelijke 'garnie' werd soms ook met een krop sla gemaakt in plaats van een bloemkool. Bovenstaand recept is afkomstig uit het zeer goed geschreven boek "Madame est servie''. Leven in dienst van adel en burgerij (1900-1995) van de Vlaamse schrijfster Diane de Keyzer. Een echte aanrader voor iedereen die geínteresseerd is in de geschiedenis van het huispersoneel, en met name dienstboden, in dienst bij de Belgische adel en gegoede burgerij.

Blijkbaar is dit recept grensoverschrijdend, want in het Tilburgse receptenboekje is een versie te vinden met een krop sla:

Salade de la fallalie of marionnais-saus

Kouwe boter met wat sla olie
roeren tot het een dikke pap wordt
met wat azijn en zout gestadig
roeren dan doet men het wit van
2 eyeren tot schuim er bij en
roerd dit goed door elkanderen.
voorts neemt men 2 hard gekookte
Eyeren wit en geel appart fijn gehakt
gerookt vleesch ook fijn gehakt, dit legt
men dan tot hoopjes ieder apart
rond de krop salade en dan de
boven staande sous in het
midden op de slabak
Als men ze gaat eeten roerd men
dit alles goed door een.
recept van Carolien Mol
2 reacties | Gepost door Astrid edit post

woensdag 11 mei 2011

Zuring

Er is me vroeger altijd geleerd dat ik voorzichtig moet zijn met het eten van paddestoelen, vruchten of blaadjes die in het wild groeien. Toch waren er een paar uitzonderingen: bramen en zuring. Ik herinner me nog dat de zuring groeide langs de kant van de weg, vlakbij de sloot. En die blaadjes kan je gewoon eten; ze smaken een beetje - het woord zegt het al- zurig.  Zuring groeit in de buurt van brandnetels en de blaadjes van de zuring hebben een verzachtende werking tegen brandnetelsteken. Wat is alles in de natuur toch goed geregeld: het geneesmiddel groeit vlak bij de boosdoener!

Wat ik niet wist was dat zuring ook echt als groente gegeten kan worden, gekookt, gestoofd of in een stamppot. Het is zeker geen groente die in de supermarkt te vinden is. In de negentiende eeuw werd zuring blijkbaar nog wel als een gangbare groente beschouwd, getuige onderstaand recept:

Zùùring

Doet men in een pot waar een kluit
boter in gesmolten is, zonder water men
laat hen zo gaar stoven. men maakt
hem ook zoo in en smelt er een schol vet over.

Voor het originele recept: klik hier.
1 Reactie | Gepost door Astrid edit post

woensdag 3 november 2010

Bessen plukken


Tja wat moeten we hier nu mee... een opsomming van verschillende "besiën" (bessen), die verzameld moesten worden op een bepaalde tijd. De tijden van verzamelen ontbreken. Een goede verwijzing naar een recept waarvoor de bessen gebruikt konden worden ontbreekt eveneens. Al lijkt de lijst wel te zijn opgesteld om een mooie verf te maken, een blauwe verf.  Volgens het boekje "De volmaakte Verwer" *, dat ik hier nu voor mij heb liggen,  is  "...Blaauw, een moeder couleur...".  Samen met het rood, het geel , het vaale en het zwart zijn dit de kleuren  "... van dewelke alle d'andere afdalen ofte zyn ´t zamengesteld. " En het blauw maakt men volgens deze regels der kunst "... met Pastel die in hooge Languedocq wast dewelke de beste en noodzaaklijkste verwstof is..." De haagdoorn, liguster, kraakbes, vlierbes, appelboomschors, korenbloem of  moer(bei?)bes komen in het boekje helemaal niet voor.
De meest genoemde grondstof voor blauwe verf is indigo en het inheemse wede. Geen bessen dus. Een raadsel erbij. Wie helpt.


*Een exemplaar uit de collectie van Lambert de Wijs, opgenomen in de bibliotheek van het Regionaal Archief Tilburg  en daar abusievelijk beschreven onder de titel " De volmaakte wever". 

#
opgaave van vrugten, gewassen bla-
den Wortels enz. die men op de daar
bijgenoemde tijden, tot de daar neevens
bestemde gebruiker moet verzamelen.

Haagdoorn bezien, den 17den Aúgústús
       om versch te gebruiken tot bezie geel
       (mogelijk ook sapgeel. Zie  #.
Haagdoorn besien. Den 6den October.
        om versch te gebruiken tot groen
        en  het maaken van sapgroen.
        zie #
 Liguster of mondhout  besiën
        den      van de maand
        om versch te gebruiken tot húijs           
        in die.   zie  # .
 Kraakbezien   rijp-zijnde.
        den    van de maand
         om versch te gebruiken tot
         sap-blaauw in blaaren .  #
 Vlierbeezien-  rijpe
          den     van de maand
          tot sap-blaauw  #.
 Schorssen van Appelboomen om
          geele verwe  of inkt van te maa             
          ken  #.
 blaauwe koornbloemen.
die nog niet geheel open gegaan
zijn.
voor blaauwe verf. #
 blaauwe volwassene koornbloemen
            voor  blaauwe verf #
 Moerbesien, die rijp zijn.
            voor blaauwe Verf. #.

4 reacties | Gepost door Mirjam Heijs edit post

donderdag 30 september 2010

kerriesoep

Het leek zo´n leuk idee: kerriesoep maken naar oud recept voor Open Monumentendag. Het was ook een erg leuk idee, maar van tevoren wist ik totaal niet waar ik aan begon. Soep koken voor veel mensen, hoe doe je dat? Ik had geen idee dus ik ben bij vrienden te rade gegaan die in hun vrije tijd cateren. Uiteindelijk heb ik zo´n 22 liter soep gemaakt. Er zat ongeveer anderhalve kg soepvlees in een een kilo gehakt voor de balletjes. Twee dagen ben ik bezig geweest met bouillon trekken, klaren en afmaken. het reslutaat mocht er zijn: lekkere  ´ouderwetse´ bouillon met een kerriesmaakje. Bijna alle soep is uitgedeeld tijdens Open monumentendag. Een collegá heeft nog een pannetje soep mee naar huis genomen en met het kleine beetje dat ik daarna nog over had heb ik mijn honden blij gemaakt. Hoe veel ik ook van soep houd, ik kon even geen bouillon meer zien of ruiken.

kerry soep
trekt sterke bouillon / Men kan
geschonden stukken gebrade vleesch
Kip of wat men heeft met de
bouillon laten uit kooken / als
het vleesch geheel is uitgekookt
schept men het er uit, Giet het
wat door een zeef, doet er als het weer
kookt een kopje zago in kleine balletjes
gehakt wat kerry, en een weinig
Caienne peper - men geeft er droog
gekookten rijst bij
3 reacties | Gepost door Astrid edit post

maandag 27 september 2010

Zandtaartjes en abrikozenmoes

Zondag 12 september was het Open Monumentendag. Het thema van dit jaar was ´de smaak van de 19e eeuw´. Dat was een goede gelegenheid om enkele recepten met maken uit ´onze´ negentiende-eeuwse receptenboekjes. De keuze viel op kerriesoep, zandtaarjes en abrikozenmoes. De zandtaartjes smaakten prima in combinatie met de licht zure abrikozenmoes. een aanrader!

Zandtaartjes
3 ons boter smelten voeg er
dan bij 3 ons wit suiker en
dan zoolang roeren totdat
er ongeveer 10 eierren in zijn
en dan een beetje vlug een
beetje citroen olie en
dan 3 ons gezeefde beste
tarwebloem dan in vormpjes
doen die goed gesmeerd zijn
3/4 vol en vlug bakken


Abrikosen Moes
2 lb abrikosen met een glas water laat
die op de helft verkoken en wel roeren en
dan van het vuur gezet neemt dan 1/2 lb
suiker roerd het er door zet het te zamen
op het vuur en roeren tot het aan de kook
komt maar het moet koken

Hieronder een impressie van de dag.
Behalve een proeverij van negentiende-eeuwse recepten was er ook een wedstrijd groenten en fruit herkennen, een demonstratie van restauratieatelier De Tiendschuur en een informatiemerkt van historische verenigingen


Created with flickr slideshow from softsea.


2 reacties | Gepost door Astrid edit post

woensdag 22 september 2010

Garnalensoep

Afgelopen augustus is de Vierdaagse van de IJzer weer geweest in België. Het is een internationale, jaarlijks terugkerende mars, georganiseerd door de Belgische defensie. Zowel militairen als burgers kunnen meelopen tijdens deze vierdaagse. Een van de doelen is het herdenken van de vele gesneuvelden die vielen op de slagvelden in de Westhoek gedurende de Eerste Wereldoorlog. Op de eerste dag van de vierdaagse, woensdag, maken de garnalenvissers van Nieuwpoort soep voor alle wandelaars. Garnalensoep natuurlijk!

Hieronder een recept voor garnalensoep. Vast anders dan de soep van de vissers maar wel erg lekker

Garnalen soep

Men neemt een klontje boter de groote
van een ey fruit het bruin en doet er
twee lepels blom by en dan twee fijn gehakte
uyen als het bruin is doet men er een
goede quantiteid fijn gehakte garnalen
en peterselie in en een sneedje fijn gevre
=ve witten brood roert het tezamen met
bouillon dit is goede soep
2 reacties | Gepost door Astrid edit post
Nieuwere posts Oudere posts Homepage

tips uit het archief

  • Veel archiefspeurders kennen de sensatie: je bent iets aan het zoeken, het lukt niet zo, je doet een gokje en WAUW!!... zomaar een juweeltje van een document. Een vergeten boekje, een prachtig plaatje, een los archiefstuk: een weeskindje. Zo ontdekten we 18de en 19de eeuwse schriftjes met recepten van alledaagse en bijzondere gerechten, van allerlei huismiddeltjes en gebruiksprodukten. Herkomst onbekend, weeskindjes dus die je moet koesteren en veel aandacht moet geven. Via deze weblog gaan we regelmatig zo'n recept de wereld insturen. We verzoeken alle lezers de recepten uit te proberen, tips en reacties te geven en vooral er veel plezier aan te beleven.
  • Verder zoeken ??

    Zoek in het Regionaal Archief Tilburg

    Blij worden van groente en fruit!!

    links

    • een receptenboekje uit Amsterdam
    • Winckelbouck apotheek Sint-Janshospitaal
    • culinaire geschiedenis belgië
    • vergeten eten
    • oma's recepten
    • 'Liber Trotula'
    • kookhistorie (website)
    • oude termen
    • kookhistorie (weblog)
    • balkons met wasgoed!

    archief

    • ▼ 2014 (1)
      • ▼ april (1)
        • Het boek is dicht
    • ► 2012 (2)
      • ► april (1)
      • ► februari (1)
    • ► 2011 (25)
      • ► september (1)
      • ► augustus (19)
      • ► juli (1)
      • ► juni (2)
      • ► mei (2)
    • ► 2010 (23)
      • ► november (1)
      • ► september (4)
      • ► augustus (1)
      • ► juli (3)
      • ► juni (3)
      • ► mei (1)
      • ► april (1)
      • ► maart (1)
      • ► februari (3)
      • ► januari (5)
    • ► 2009 (21)
      • ► december (3)
      • ► november (4)
      • ► oktober (8)
      • ► september (4)
      • ► augustus (2)

    Worstenbrood bakken

    zoeken







    • Home
    • Posts RSS
    • Comments RSS
    • Edit

    © Copyright kletskoppen en zwarte inkt. All rights reserved.
    Designed by FTL Wordpress Themes | Bloggerized by FalconHive.com
    brought to you by Smashing Magazine

    Naar boven